"Urush va qismat" — oʻzbek adibi Odil Abdurahmon qalamiga mansub, 2013-yilda chop etilgan, inson irodasi va taqdirning murakkab yoʻllarini urush fojeasi fonida yoritib beruvchi romandir. Asar inson xohish-istaklaridan ustun turuvchi qismat bitiklari va ularga bardosh bergan insonlar hayoti haqida hikoya qiladi.
Asarning qisqacha mazmuni va qahramonlari
Asar syujeti bir-biri bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan, biroq umuminsoniy fojialar va qon-qarindoshlik rishtalari bilan tutashgan bir nechta taqdirlar atrofiga qurilgan:
-Zuhriddin: Oliygoohni endigina tamomlab, maktabda oʻqituvchilik faoliyatini boshlagan yosh yigit. Uning hayoti sovet-fin urushiga (1939–1940) ketishi va asirlik azoblarini boshdan kechirishi bilan butunlay oʻzgarib ketadi.
-Emma: "Urush" deb nomlangan mudhish ofat sababli oʻzining butun oilasidan, yaqinlaridan ayrilib, hayotda tamoman yolgʻiz qolgan ayol.
-Nodira opa: Oʻz sevgisiga erishish va uni asrab qolish maqsadida begona oʻlkalarni oʻzi uchun yangi vatan qilishga majbur boʻlgan qahramon.
-Avlodlar intilishi: Qonida joʻsh urayotgan rishtalar sababli oʻzi bilmagan holda oʻzaro bir-biriga, yaqinlariga talpingan yangi avlod vakillari.
Asar gʻoyasi va asosiy xulosalar
-Qismat ustunligi: Inson har qancha reja tuzmasin, peshonasiga bitilgan hayot va koʻrguliklarning muqarrar ekanligi asarda asosiy falsafiy gʻoya sifatida ilgari suriladi.
-Urush fojiasi: Urush faqat janggohdagi toʻqnashuv emas, balki begunoh insonlar hayotini yakson qiluvchi, oilalarni parchalovchi ofat ekanligi koʻrsatilgan.
-Umuminsoniy mushtaraklik: Turli millat, yosh va taqdir egalari boʻlgan qahramonlarning ogʻriqlari orqali barcha insonlarga xos boʻlgan dard hamda matonat birlashtirib berilgan.
